Vàng là một trong những tài sản được khai thác, tích trữ cổ đại nhất vẫn được sử dụng rộng rãi đến hiện nay (thậm chí cho đến đầu những năm 201x vẫn là công cụ phổ biến để mua bán đất đai).
Do bản chất vàng có nguồn cung giới hạn, ứng dụng rộng rãi trong cả thương mại lẫn công nghiệp, lại ít rủi ro hỏng hóc, hao hụt, thanh khoản cao (dễ dàng bán mọi lúc, mọi nơi) và ít chịu chi phối tác động từ các chính sách bên ngoài, nên vàng thường được coi là một trong những tài sản đầu tư an toàn nhất. Vậy nhà đầu tư quan tâm đến vàng sẽ muốn biết:
Cách mua/bán vàng như thế nào?
Để giao dịch vàng thì nhà đầu tư có thể đến bất kỳ tiệm vàng, công ty kim hoàn trang sức hay một số ngân hàng để mua hoặc bán vàng. Giá bán ra và mua vào hàng ngày hầu như đều được niêm yết công khai trên web, bảng… nên chênh lệch giá giữa các địa điểm thường không đáng kể. Các đơn vị chịu nhiều sự quản lý, tác động của nhà nước như ngân hàng có thể có thời điểm sẽ có giá tốt hơn, nhưng cũng thường sẽ có nhiều giới hạn hơn các cửa hàng kinh doanh tự do.
Giao dịch vàng online
Từ giữa 2024 SJC và 4 ngân hàng lớn ở VN đã có bán vàng online, và đến nay một số ngân hàng khác cũng đã triển khai bán vàng online. Bên cạnh đó cũng có nhiều trang web, app quảng bá giao dịch vàng trên các sàn trực tuyến.
Giao dịch vàng online có một số tiện lợi đáng kể so với cửa hàng truyền thống như:
• Không phải di chuyển đến tận cửa hàng, chờ đợi đến lượt, giao dịch không giới hạn trong giờ hành chính.
• Không cần phải nhận/giao vàng vật lý tận tay (một số app/web vẫn cho nhận vàng thật).
• Không lo tranh cãi về hàm lượng, khối lượng lúc bán lại khác lúc mới mua.
• Mua vàng khối lượng lẻ nhưng theo số tiền tròn (ví dụ 50tr).
Ngoài các rủi ro với bất kỳ hình thức đầu tư online nào khác như hack mật khẩu, nhà đầu tư nên đảm bảo đơn vị giao dịch vàng online là uy tín, để tránh gặp trường hợp lừa đảo, giao dịch vàng ảo, hiển thị lời ảo nhưng muốn rút tiền thật thì không được.
Các app giao dịch vàng online trực thuộc hoặc liên kết với ngân hàng thì có độ an toàn cao hơn, tuy nhiên có thể sẽ có các nghĩa vụ thuế phát sinh sau này.
Tuy nhiên trước khi mua hay bán vàng thì sẽ một số điều nhà đầu tư cần chú ý:
Hàm lượng/độ tinh khiết
Hàm lượng/độ tinh khiết (thể hiện bởi đơn vị Karat, viết tắt là k) của vàng càng cao thì giá sẽ càng cao:
• 24k = 99.99% tinh khiết (nên còn gọi là vàng 4 số 9).
• 18k (tức là 18 phần vàng, 6 phần chất khác) = 18/24 = 75% tinh khiết.
• 14k = 14/24 = 58.33% tinh khiết.
Các trang sức vàng thường dùng vàng từ 18k trở xuống, có pha các hợp kim khác để tăng độ cứng, giúp dễ gia công tạo, giữ hình hoặc đa dạng màu sắc. Vàng có độ tinh khiết càng thấp thì sẽ có biên đô chênh lệch giữa giá bán ra và mua vào càng lớn, giá cả cũng biến động lớn hơn so với vàng 24k, nên ít được chọn để làm vàng đầu tư, lưu trữ.
Hình thức và thương hiệu
Trang sức vàng có rất nhiều hình thức, kiểu dáng nhưng vàng đầu tư hiện phổ biến nhất là dưới dạng vàng miếng hoặc vàng nhẫn (vàng thỏi hay xuất hiện trong phim nhưng với khối lượng mỗi thỏi lên tới vài kg, tương đương hàng tỷ đồng thì ít phù hợp với nhà đầu tư thường).
Đặc biệt lưu ý là vàng chưa qua chế tác (như vàng miếng) thì không chịu thuế VAT, nhưng trang sức vàng thì có. Vậy nên nếu mua vàng nhẫn (trơn) để đầu tư thì nhà đầu tư lưu ý tránh nhầm với nhẫn trang sức, vì khi bán chắc chắn sẽ mất phần tiền thuế.
• Ngoài việc chịu thuế VAT và được làm bằng vàng có độ tinh khiết thấp ra, thì giá của vàng trang sức bao gồm cả chi phí gia công, marketing… Vậy nên khi bán, vàng trang sức sẽ bị mất giá nhiều so với vàng đầu tư (miếng, nhẫn trơn).
Các công ty kim hoàn lớn thường sẽ in, khắc thương hiệu lên vàng khi bán ra; với thương hiệu vàng SJC hiện phổ biến nhất và thường được coi là có độ chấp nhận, giữ giá tốt hơn các thương hiệu khác.
Giấy mua vàng và nơi giao dịch
Khi mua vàng nhà đầu tư sẽ được cung cấp giấy mua vàng ghi rõ thông tin về hàm lượng và khối lượng vàng được mua. Nếu khi bán vàng mà không có giấy này thì bên cửa hàng vàng thường sẽ o ép bảo hàm lượng và khối lượng thấp hơn, hoặc mua với giá thấp hơn giá niêm yết. Thậm chí dù có giấy này nhưng bán ở nơi khác không cùng đơn vị với chỗ mua ban đầu cũng có thể bị ép.
Do vậy khi chọn nơi mua vàng, ngoài những yếu tố như giá, dịch vụ… nhà đầu tư cũng nên cân nhắc về độ uy tín, sự ổn định lâu dài của bên bán vàng, để về sau khi cần bán lại sẽ gặp ít rủi ro hơn; và lưu giữ cẩn thận giấy mua vàng để khi bán có thể bán được với đúng hàm lượng và khối lượng như ban đầu.
Các chi phí khác
Vàng không bị mất phí lưu ký như chứng khoán, không lo hao hụt do hỏng hóc, nhưng không có nghĩa là nó không có rủi ro mất mát do thất lạc hay trộm cắp. Do vậy nhà đầu tư cần cân nhắc giữa chi phí tự lưu trữ hay dùng các dịch vụ giữ hộ vàng.
Ngoài ra nếu mua vàng tự do từ cá nhân, đặc biệt là nếu không còn giấy mua vàng, thì nhà đầu tư có thể sẽ muốn kiểm định vàng cho chắc chắn về sau.
Do vàng không tự sinh lời nên bất kỳ lợi nhuận nào đền từ đầu tư vàng, cơ bản đều là do mua rẻ bán đắt. Vậy nên với nhà đầu tư trí tuệ thì điều quan trọng hơn cách mua/bán vàng như thế nào, là tại sao giá vàng lên hay xuống, đọc tiếp tại đây ngay!